Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT) to jedna z najlepiej przebadanych metod pracy z intensywnymi emocjami. Uczy konkretnych umiejętności: jak przetrwać kryzys, regulować emocje i budować relacje — łącząc akceptację tego, co jest, z aktywną pracą nad zmianą.
DBT (ang. Dialectical Behavior Therapy) to terapia stworzona przez amerykańską psycholożkę Marshę Linehan z myślą o osobach, którym klasyczne podejścia nie pomagały — przeżywających emocje tak silnie, że prowadziło to do impulsywnych, czasem autodestrukcyjnych działań.
Sercem metody jest dialektyka: podejście zakładające, że dwie, pozornie sprzeczne prawdy, mogą istnieć razem. W DBT szukamy równowagi, drogi środka między akceptacją („masz prawo czuć to, co czujesz”) a zmianą („możesz nauczyć się reagować inaczej”). Nie wybieramy jednej z opcji — obie są równie ważne.
Skuteczność DBT potwierdzono w kilkudziesięciu badaniach klinicznych. Międzynarodowe wytyczne leczenia wskazują ją jako terapię pierwszego wyboru przy zaburzeniu osobowości z pogranicza, a kolejne badania rozszerzają jej zastosowanie na inne trudności związane z regulacją emocji.
Rozważ terapię DBT, jeśli rozpoznajesz u siebie któreś z poniższych:
Trening umiejętności DBT obejmuje cztery obszary. Każdy z nich to zestaw konkretnych, ćwiczonych krok po kroku technik — nie ogólnych rad.
Świadome bycie tu i teraz, bez oceniania. Fundament wszystkich pozostałych umiejętności.
Rozpoznawanie, nazywanie i zmniejszanie intensywności trudnych emocji, zanim przejmą kontrolę.
Przetrwanie kryzysu bez działań, które pogarszają sytuację — techniki takie jak STOP czy TIP.
Dbanie o relacje i własne granice jednocześnie — proszenie, odmawianie, utrzymywanie szacunku do siebie.
Cotygodniowe spotkania 1:1 z terapeutą. Omawiacie miniony tydzień na podstawie dzienniczka i pracujecie nad celami — od bezpieczeństwa po jakość życia.
Cztery moduły umiejętności DBT — uważność, regulacja emocji, tolerancja dyskomfortu i skuteczność interpersonalna.
Codzienny, kilkuminutowy zapis emocji i użytych umiejętności. W Refektio prowadzisz go w aplikacji mobilnej, a terapeuta widzi go przed sesją.
DBT wyrasta z CBT, ale dodaje do niej element akceptacji: zamiast wyłącznie zmieniać myśli i zachowania, uczy też akceptować siebie i rzeczywistość taką, jaka jest. Stąd „dialektyka" w nazwie — ciągłe równoważenie akceptacji i zmiany. DBT kładzie też większy nacisk na trening konkretnych umiejętności i pracę z bardzo intensywnymi emocjami.
DBT została stworzona z myślą o osobach z zaburzeniem osobowości z pogranicza (BPD), ale badania potwierdzają jej skuteczność także przy zachowaniach autodestrukcyjnych oraz impulsywnych, przewlekłych trudnościach z regulacją emocji, zaburzeniach odżywiania czy uzależnieniach. Krótko: jeśli emocje są tak intensywne, że utrudniają życie i relacje — DBT może pomóc.
Tak. Sesje indywidualne i treningi umiejętności prowadzone przez wideorozmowę realizują ten sam program co spotkania stacjonarne, a badania nad terapiami online potwierdzają porównywalną skuteczność. Dodatkowo aplikacja z dziennikiem DBT pozwala śledzić emocje i umiejętności na bieżąco, między sesjami oraz wspiera systematyczną pracę terapeutyczną.
Uwaga — terapia online ma też jednak swoje ograniczenia. Jeśli znajdujesz się w kryzysie samobójczym, masz nasilone impulsy samobójcze, a Twoje życie może być zagrożone, ta forma terapii może okazać się niewystarczająca. Jeśli to możliwe, rekomendujemy podjęcie leczenia w formie na żywo ambulatoryjnie lub stacjonarnie. W sytuacjach nagłych pomocy można również szukać dzwoniąc na numer alarmowy lub telefonu zaufania: 800 70 2222 lub 116 123, a także 116 111 (telefon zaufania dla dzieci i młodzieży).
Najczęściej na początku wspólnej pracy umawiamy się na rok terapii; cały proces może trwać dłużej, jeśli jest taka potrzeba. W Refektio pracujemy w cotygodniowych sesjach indywidualnych, uzupełnionych coachingiem telefonicznym i dzienniczkiem DBT. Integralną częścią DBT jest również grupowy trening umiejętności — grupy planujemy uruchomić za jakiś czas. Tempo zależy od celów — plan ustala się wspólnie z terapeutą na początku pracy.
To krótki, codzienny zapis emocji, impulsów i użytych umiejętności. Wypełnia się go w kilka minut, a terapeuta omawia go na początku każdej sesji — dzięki temu praca opiera się na tym, co naprawdę działo się w tygodniu, a nie tylko na tym, co uda się przypomnieć. W Refektio dzienniczek prowadzi się w aplikacji mobilnej.
Nie. Diagnoza nie jest warunkiem — DBT pomaga wszędzie tam, gdzie problemem jest intensywność emocji i impulsywność. Coraz częściej stosuje się ją także u młodzieży oraz przy trudnościach, które nie mieszczą się w żadnej pojedynczej diagnozie.
Najlepiej od konsultacji wstępnej: rozmowy o Twoich trudnościach i celach, po której terapeuta proponuje plan pracy w cotygodniowych sesjach indywidualnych. Napisz do nas na kontakt@refektio.pl, a odpowiemy tak szybko, jak to możliwe.
Zgłoś się do nas — wspólnie sprawdzimy, czy DBT jest dla Ciebie.
Zgłoś się do nasJak wygląda terapia onlineTreści na tej stronie mają charakter informacyjny i nie zastępują konsultacji ze specjalistą zdrowia psychicznego. Jeśli masz myśli samobójcze lub jesteś w kryzysie, zadzwoń pod 116 123 (Telefon Zaufania dla Dorosłych) lub 112.